40 năm hậu Khmer Đỏ: Dân Campuchia nghĩ gì về Việt Nam?

• Đỗ Ngọc Thảo
• Gửi cho BBC từ Phnom Penh

15 tháng 1 2019Nguồn hình ảnh, Getty Images

Chụp lại hình ảnh,

Người dân Campuchia vẫy tay chào binh lính Nước Ta rời Campuchia vào tháng 9/1989, kết thúc 11 năm Nước Ta đóng quân ở quốc gia này .

Ngày 7/1 hàng năm được kỷ niệm là ngày Toàn thắng nhân ngày Campuchia giải phóng khỏi chế độ Khmer đỏ.

Và năm nay, Thủ tướng Samdech Hunsen đã có bài phát biểu dài, nhấn mạnh vấn đề : ” Đây là ngày sinh thứ hai của quốc gia. “Tuy nhiên, với nhiều người dân Campuchia, ngày 7/1/1979 cũng là ngày lưu lại ” kỷ nguyên phụ thuộc của Campuchia vào người Việt ” .

VN giải phóng Campuchia để lập nhà nước thân Hà Nội

Tờ báo New York Times vào 1988 ghi nhận rằng, những nước Mỹ, Trung Quốc, và nhiều nước phương Tây khác đều biết đến tội ác này và họ đã không làm gì, thậm chí còn còn tương hỗ Pol Pot súng ống, đạn dược, vũ khí, lương thực, và ủng hộ đại diện thay mặt Khmer đỏ trên trường quốc tế .Nước Ta – và duy nhất Nước Ta, tờ báo này nhấn mạnh vấn đề – là lực lượng duy nhất đẩy Pol Pot ra khỏi Campuchia và chấm hết nạn diệt chủng .Tuy nhiên, phần nhiều sử gia thế giới đồng ý chấp thuận rằng việc quân đội Việt Nam tiến vào giải phóng Phnom Penh không phải nhằm mục đích mục tiêu nhân đạo, thay vào đó, là để lập nên một nhà nước ” thân ” với Nước Ta ( thay cho Khmer Đỏ ) sẽ trọn vẹn có lợi cho bảo mật an ninh Nước Ta .Với nhiều người Campuchia, 10 năm Nước Ta đóng quân tại Campuchia là khoảng chừng thời hạn Nước Ta ” xâm lấn ” Campuchia với tham vọng bá chủ Đông Dương .” Giống như nhà hàng xóm của bạn bị dột. Bạn sang giúp, giúp xong rồi về chứ chớ ở lại lâu quá thì …, ” một người dân Campuchia nói .Nguồn hình ảnh, Getty ImagesChụp lại hình ảnh ,Một người lính Nước Ta quay trở lại TP Hồ Chí Minh sau khi Nước Ta rút quân khỏi Campuchia vào tháng 9/1989Một người lính Nước Ta trở lại TP Hồ Chí Minh sau khi Nước Ta rút quân khỏi Campuchia vào tháng 9/1989Từ ” Đội quân Nhà Phật “, chỉ trong vòng vài tháng, quân đội Nước Ta đã không được nghênh đón hay hoan nghênh ở Campuchia .Một nhà nước mới được dựng lên, gồm có Heng Samrin, tướng cũ Khmer Đỏ, Issarak, viên chức từng có thời hạn thao tác lâu năm ở Thành Phố Hà Nội, và Pen Sovann, Thư ký của Đảng Nhân dân Giải phóng Campuchia .Tất cả được quản lý bởi Uỷ ban Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, trải qua nhóm thao tác được biết đến tên A-40. Bộ máy hành chính từ cấp Trung ương đến cấp tỉnh luôn có một viên chức Nước Ta, hay ” cố vấn ” Nước Ta đi kèm với một viên chức Campuchia. Mọi chủ trương đều phải được trải qua cố vấn Nước Ta, và quyết định hành động bởi TP.HN .Những viên chức và nhân viên cấp dưới chính sách cũ được tuyển dụng vào thao tác ở bộ nội các mới. Trong những buổi thao tác khuynh hướng tiên phong, họ được làm rõ tư tưởng. Phải có ” thái độ đúng đắn ” với những chiến sỹ người Việt, hoặc hoàn toàn có thể bị bỏ tù vì tội chống đối hoặc chịu những hình thức trừng phạt khác .Sau ngày ” Giải phóng “, những người dân Phnom Penh trở lại thành phố với kỳ vọng tìm lại nơi chốn của mình, chỉ để nhận ra rằng nhà của họ đã bị chiếm đóng bởi những chiến sỹ Nước Ta hoặc thành viên trong nội các mới .Tờ báo Far Eastern Economic Review năm 1979, tác giả Nayan Chanda viết : ” Từ một TT thương mại Trung Quốc sầm uất, Phnom Penh được dọn sạch như một cơn bão vừa mới qua … Hàng dài những xe tải chở hàng, tủ lạnh, máy điều hoà, đồ gia dụng, điện tử, máy móc, và những tượng điêu khắc đắt tiền nối đuôi nhau về hướng thành phố Hồ Chí Minh …” Nhà cửa và những shop tạp hoá chỉ còn lại những đồ nội thất bên trong hư hỏng, những mẩu đồ vật trong nhà hàng quán ăn ngày bị tống ra cả đường phố. Vỏ cotton từ lớp chăn nệm xé toạc phủ đầy đường phố. Rõ ràng là đã có một cuộc càn quét lật tung hết từng nhà, tìm kiếm vàng và đồ trang sức đẹp. “” Bất kể Nước Ta làm gì ở Campuchia, họ đều không được lòng dân “, tác giả Philip Short Tóm lại, trong cuốn Pol Pot – Chân dung một cơn ác mộng ( Pol Pot – The History of a Nightmare ) .Nguồn hình ảnh, Getty ImagesChụp lại hình ảnh ,Mao Trạch Đông trò chuyện với Ieng Sary với Pot Pol ( giữa ) đứng bên cạnh trong một cuộc gặp thập niên 70

Campuchia bị liên lụy từ cuộc chiến Việt Nam

Trước đó, trong đại chiến Nước Ta, chủ quyền lãnh thổ Campuchia đã được sử dụng để luân chuyển vũ khí, lương thực, quân lương dọc theo tuyến đường mòn Hồ Chí Minh khi miền Bắc viện trợ cho miền Nam .Điều này dẫn đến việc Mỹ thả bom ở Campuchia, số bom này còn lớn hơn tổng số bom Mỹ thả vào Nhật Bản trong cuộc chiến tranh quốc tế thứ hai .Trong khi đó, Campuchia được xem là vương quốc trung lập và không can dự vào đại chiến Nước Ta .

Sự bất phản kháng của quốc vương Sihanouk thuận theo Hà Nội đã tạo nên làn sóng không hài lòng trong người dân, một trong những nguyên nhân bùng phát phong trào Khmer Đỏ (mặc dù khi mới thành lập Khmer đỏ có mối quan hệ khá tốt với Hà Nội và Hà Nội có những hỗ trợ cho Khmer Đỏ, nhưng mối quan hệ nhanh chóng trở nên tồi tệ và chuyển sang đối đầu).

VN giành viện trợ với Campuchia

Bốn tháng sau ngày giải phóng, tức tháng 5/1979, hơn 10.000 người Campuchia đã chạy tị nạn đến biên giới Thailand – Campuchia .Đến tháng 10/1979, số lượng này đã lên đến 150.000 và đến cuối năm là 750.000. Phần lớn trong số họ là những binh lính cũ của chính sách Khmer đỏ cũ, còn lại là nhóm trào lưu chống cộng Campuchia biết đến tên gọi Khmer Serei ( Khmer tự do ), số khác là những dân thường, nhà buôn, và những những tầng lớp khác .Hầu hết mọi người khi đến nơi đều trong thực trạng ” đói khát, bị sốt xuất huyết, và trong điều kiện kèm theo sức khoẻ rất tồi tệ “. Thailand, trong khi đó, nhắm mắt ” làm ngơ ” .Nguồn hình ảnh, Getty ImagesChụp lại hình ảnh ,Một phòng giam 2×3 m ở nhà tù Toul Sleng S-21 nổi tiếngTrong khi đó, trên chủ quyền lãnh thổ Campuchia, mọi việc không khá hơn nhiều. Các cuộc xung đột giữa quân đội Nước Ta và quân phản kháng đã làm cản trở việc sản xuất lúa gạo. Đến năm 1980, nạn đói đã lan ra toàn nước .Nước Ta khởi đầu phủ nhận nhận viện trợ thực phẩm từ những nước không phải Cộng sản, lo âu rằng, nguồn viện trợ này hoàn toàn có thể được chuyển lên biên giới cho đội quân Khmer Đỏ .Kết quả sau đó, viện trợ phải được triển khai ở cả TP. Hà Nội và Phnom Penh .Với số lượng hàng viện trợ cho Campuchia phải chia với cả TP.HN .

Người Campuchia nghĩ gì về người Việt?

Phỏng vấn một du học sinh người Campuchia tại Anh, cô đống ý : ” Mặc dù Trung Quốc tương hỗ Khmer Đỏ xuyên suốt thời kỳ trên nhưng nhìn chung, người Trung Quốc được nghênh đón ở Campuchia hơn là người Việt. “Khi được hỏi nguyên do vì sao, cô vấn đáp ” Đảng trái chiều nhà nước Hun Sen luôn duy trì chủ trương bài Nước Ta. Các chương trình tuyên truyền đều nhắm vào hội đồng người Việt, với phần nhiều dân số Campuchia sống tại nông thôn, họ rất dễ bị tác động ảnh hưởng bởi những thông tin truyền bá này. “Các điều tra và nghiên cứu về Nhân quyền và Nhóm những dân tộc thiểu số ở Campuchia cũng ưng ý rằng hội đồng Việt ở Campuchia được sử dụng là con bài chính trị để phê phán chính phủ nước nhà Hun Sen và giành lấy phiếu bầu của dân cư .Một nạn nhân sống sót sau nạn diệt chủng ở thôn quê, khi được hỏi ” Bà có nghĩ có ai đó chống sống lưng cho Pol Pot không ? Pol Pot một mình không hề giết cả triệu người Campuchia như vậy ? Có thể là Nước Ta, là Trung Quốc … ? “Nguồn hình ảnh, Getty ImagesChụp lại hình ảnh ,Bộ đội Nước Ta quay trở lại TP Hồ Chí Minh sau khi Nước Ta rút quân khỏi Campuchia vào tháng 9/1989Nguồn hình ảnh, TANG CHHIN SOTHYChụp lại hình ảnh ,Thủ tướng Hun Sen trong lễ kỷ niệm hôm 7/1/2019 ở Phnom Penh lưu lại 40 năm chính sách Khmer Đỏ sụp đổBà vấn đáp, ” Không, nếu là người Việt thì chúng tôi đã tận mắt tận mắt chứng kiến rồi. Đây là người Campuchia giết chính người Campuchia ” .Hầu hết những thước phim lịch sử vẻ vang và tư liệu nhắc lại thời kỳ Khmer Đỏ tập trung chuyên sâu nhắc lại câu truyện công lý và nỗi đau của mái ấm gia đình nạn nhân hơn là câu truyện chính trị – lịch sử vẻ vang giữa Nước Ta – Campuchia và vai trò của Nước Ta, Trung Quốc, hay những bên thứ ba trong đại chiến .Tuy nhiên, phần đông dân số Campuchia ” không ưa ” người Việt và miệt thị gọi bằng từ Youn. Một thợ sửa khoá người Việt sinh sống lâu năm tại Campuchia kể lại, ” Đầu tiên họ kính nể mình lắm, sau dần họi coi mình không ra gì, sau đó tiếp tục đến quấy phá, làm rối. Sống trên đất họ thì phải chịu thôi. “Hầu hết những người Việt sinh sống tại Campuchia đều thưởng thức bị miệt thị .” Họ ( công an ) không kiếm chuyện với người Hoa, người Chăm đâu, chỉ người Nước Ta thôi. “Người Hoa và người Chăm, hai hội đồng dân tộc thiểu số lớn thứ hai và thứ ba sau Nước Ta ít gặp phải thực trạng trên. Nhiều trường hợp ghi nhận trẻ nhỏ Nước Ta khi đến trường Campuchia bị phân biệt đối xử, nhiều em trong số đó giấu danh tính gốc Việt, hoặc chọn những trường đông học viên Trung Quốc để theo học .

Những gì cộng đồng người Việt đang đối mặt hiện nay có phải là những hậu quả tất yếu từ cuộc chiếm đóng 40 năm về trước?

Ai chịu nghĩa vụ và trách nhiệm cho đời sống của những người việt sinh sống ở nước ngoài Nước Ta ở Campuchia khi không một tổ chức triển khai chính thức lên tiếng bảo vệ quyền của họ .Bài học lịch sử vẻ vang nào cho thế hệ tiếp nối ?

Bài viết thể hiện quan điểm và văn phong của tác giả là Thạc sĩ Quản trị Nhà nước và Phát triển tại Anh, hiện đang làm tư vấn cho một tổ chức bảo vệ trẻ em ở Phnom Penh, Campuchia.

Source: https://vn.exp.gg
Category: Thông tin